Scena wojskowa

Akwarela przedstawia dwóch oficerów pułku lekkokonnego polskiej gwardii cesarza Napoleona z lat 1807 – 1814**. W centrum kompozycji wąsaty oficer w pozycji siedzącej, z lewą dłonią wspartą na kolanie. Obok stoi żołnierz ujęty z prawego boku, przed nim salutujący wachmistrz. W tle szara ściana z kamiennych ciosów, na tle której wyraźnie odcinają się szafirowe z aramantem mundury żołnierzy. W lewym dolnym rogu sygnatura: „BG/1896”.

* Bronisława Gembarzewski – malarz batalista, historyk wojskowości, pułkownik saperów oraz wybitny muzeolog. Pełnił funkcję wieloletniego dyrektora Muzeum Narodowego oraz Muzeum Wojska w Warszawie. Zapamiętany jako najwybitniejszy polski znawca historii broni i barwy (munduru). Wiedzę w tym zakresie zgłębiał podczas studiów w petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych oraz w Conservatoire National des Arts et Métiers w Paryżu. Warsztatu malarskiego uczył się także w klasie rysunkowej Wojciecha Gersona w Warszawie. Jego twórczość, cechująca się niemal naukową precyzją w oddawaniu detali militarnych, stanowi do dziś fundamentalne źródło wiedzy dla historyków wojskowości.

** Pułk został utworzony na specjalne życzenie cesarza, będącego pod wrażeniem postawy Polaków w czasie kampanii 1806–1807. Jednostka dowodzona przez większość swojego istnienia przez płk. Wincentego Krasińskiego (ojca poety Zygmunta) rozpoczęła szlak bojowy 3000 kilometrów od ojczyzny wkraczając do Hiszpanii w lutym 1808 r. W walkach za Pirenejami szwoleżerowie przez ponad trzy lata (przerwane kampanią austriacką) pełnili ciężką, ale mało spektakularną służbę patrolową, zwalczając partyzantów. To jednak tam dokonali czynu, który przyniósł formacji największą sławę. 3. Szwadron 1. Pułku Szwoleżerów–Lansjerów Gwardii Cesarskiej, prowadzony przez Jana Kozietulskiego, szarżując na kolejne baterie hiszpańskiej artylerii, otworzył armii napoleońskiej drogę przez przełęcz Somosierra.