Ornat zielony z herbem Balthasara Liesch von Hornau

Ornat o kroju skrzypcowym (rzymskim) w typie włoskim, z trójkątnym otworem na głowę. Uszyty z tkaniny jedwabnej w typie bizarre, z motywem ciemnozielonej fantazyjnej wici roślinnej na jaśniejszym zielonym tle z pionowymi pasami w kolorze bladego różu, ożywionej motywami kwiatowymi w kolorze srebrnym, złotym i czerwonym, z drobnymi akcentami błękitu. Brzegi obszyte galonem w kolorze złotym. Naszyte pasy podobnego galonu dzielące przód na trzy części przechodzą na całą długość tyłu. Taśmy stanowiące obramienie dekoltu także przechodzą na tył, tworząc kształt litery „V” na górnej części pleców. Z przodu poziomy pas galonu łączy przeciwległe brzegi na wysokości pach, a poniżej na bokach także naszyto krótkie odcinki taśmy. Z tyłu ornatu, u dołu, pośrodku, w owalnym kartuszu z kremowej tkaniny jedwabnej haftowany złotą, srebrną, brązową i zieloną nicią herb Balthasara Liesch von Hornau (w polu tarczy trzy pałki wodne, tarcza zwieńczona mitrą biskupią, stułą i pastorałem).

Proweniencja / uwagi:
Ornat z fundacji Balthasara Liesch von Hornau (1592-1661), sufragana wrocławskiego od 1625 r. zarządzającego diecezją podczas częstych nieobecności ordynariuszy (Karola Ferdynanda Wazy i Leopolda Wilhelma Habsburga), hojnego mecenasa wrocławskiej katedry.
Z fundacji von Hornau’a sporządzano elementy wyposażenia i szaty liturgiczne przez stulecia po jego śmierci, zgodnie z życzeniem fundatora umieszczając na przedmiotach jego herb.

Ornat reprezentuje nowy typ, który pojawił się w XVIII w. W odróżnieniu od wcześniejszych ornatów, tradycyjnie szytych z ciężkich tkanin brokatowych lub aksamitnych i bogato zdobionych haftem, używano lżejszych tkanin, Rozwinęły się regionalne odmiany kroju rzymskiego: w wersji francuskiej tył ornatu posiadał naszycia z galonu w formie krzyża, natomiast w wersji włoskiej naszycia z galonów dzieliły tył na trzy części, a w górnej części pleców układały się w literę „V”. Stosowane w tych ornatach tkaniny rzadko mają wzory i kolorystykę nawiązujące do symboliki religijnej.

Na szczególną uwagę zasługuje użyta w prezentowanym ornacie tkanina w typie bizarre. Był to rodzaj wyrafinowanych technicznie tkanin jedwabnych, charakteryzujący się fantazyjnym, śmiałym wzornictwem, dla którego inspiracji dostarczały malowane tkaniny indyjskie typu chintz i chińskie jedwabie, ilustracje botaniczne oraz sprowadzane ze Wschodu egzotyczne rośliny i owoce, np. ananasy. Typowe wzory to kwiaty i liście o przeskalowanych kształtach, zgeometryzowanych lub – jak w tym wypadku – serpentynowych, oraz orientalne motywy architektoniczne. Kolorystyka była śmiała (często występowała zieleń, kolor trudny do osiągnięcia przy użyciu barwników naturalnych), a nietypowe zestawienia barw podkreślano używając nici złotych i srebrnych. W swoim rozmachu jedwabie bizarre stanowiły kontynuację wzornictwa barokowego. Produkowano je w Europie u schyłku XVII w. i w 1. ćwierci XVIII w., ale wykorzystywano także w późniejszym okresie – chętnie w szatach liturgicznych, których prosty krój pozwalał na wyeksponowanie wielkoraportowego wzoru.