Biwak żołnierzy napoleońskich

Scena przedstawia trzech żołnierzy napoleońskich w pejzażu leśnym, zimowym, ogrzewających się przy ognisku. Na pniu ściętego drzewa, odwrócony tyłem, siedzi oficer pułku kirasjerów. Ubrany w mundur wielki do służby konno z lat 1810–1812 (granatowy kolet z czerwonymi wypustkami, złote naramienniki, białe spodnie, czarne długie buty jeździeckie), w kirysie (odrzuconym w 1813 roku), popielaty płaszcz kolisty z peleryną. Na głowie mężczyzny kirasjerski hełm stalowy z grzebieniem, kita i ogon z czarnego włosa. Naprzeciw niego dwaj żołnierze – jeden stoi oparty z założonymi dłońmi o szablę, drugi siedzi – w mundurach w barwach Legii Nadwiślańskiej** (granatowe z żółtymi wyłogami i kołnierzem, spodnie z lampasami), w płaszczach charakterystycznych dla Pułku Nadwiślańskiego w kampanii 1814 r. (popielaty, kolisty, z peleryną i żółtym kołnierzem). Na głowach wysokie czapki ułanki, granatowe, z czarnym daszkiem okutym blachą, dużym orłem na tarczy oraz kokardą w barwach francuskich, umocowaną na tulei do zatknięcia kity. Na drugim planie: za żołnierzami zniszczony namiot, po lewej stronie trzy nierozkublaczone konie, kolejno maści karej, siwej, kasztanowej. W lewym dolnym rogu sygnatura „M. Adamczewski 1908”.

Legia Nadwiślańska to formacja wojska polskiego powstała w 1808 pod nadzorem Napoleona z Legionów Polskich we Włoszech, pozostających w służbie króla Westfalii, oraz jazdy Legii Naddunajskiej. Jednostka pozostawała na żołdzie francuskim, Księstwo Warszawskie zobowiązało się do uzupełniania jej stanu osobowego. Żołnierzy, którzy weszli w skład Legii Nadwiślańskiej, udanie scharakteryzował Stefan Żeromski w „Popiołach”: „Był to tłum wąsalów, ogorzałych wyjadaczów, mocarzów, cyników i poszukiwaczy wszelkiego rodzaju awantur” Legia Nadwiślańska brała udział w kampanii hiszpańskiej (lata 1808–1812) i rosyjskiej (1812 r.), w 1813 r. wcielono ją do korpusu polskiego, dowodzonego przez księcia Józefa Poniatowskiego.

* Marian Adamczewski – polski malarz batalista i rodzajowy, czynny w Warszawie od około 1906 roku. Był uznanym dokumentalistą tradycji wojskowej, którego twórczość koncentrowała się na epoce napoleońskiej oraz dziejach oręża polskiego.

Artysta regularnie uczestniczył w wystawach prestiżowego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, prezentując swoje prace m.in. w Salonie Wiosennym (1914) oraz Salonie Dorocznym (1914). Jego styl, ukształtowany pod wpływem polskiej szkoły batalistycznej, charakteryzuje się dbałością o detale umundurowania i uzbrojenia, co czyni jego obrazy cennym źródłem wiedzy historycznej.